Bierna agresja to jedno z bardziej subtelnych, a zarazem trudnych do uchwycenia zjawisk w relacjach międzyludzkich. Często wywołuje poczucie frustracji, niepewności i bezradności, zarówno u osoby, która ją stosuje, jak i u tej, która jej doświadcza. Jako psychoterapeuta integracyjny, patrzę na to zjawisko z wielu perspektyw – nie tylko psychicznych, ale także emocjonalnych, somatycznych i relacyjnych. Zajmijmy się tym tematem, by lepiej zrozumieć, czym jest bierna agresja i jak można z nią pracować.

Czym jest bierna agresja?

Bierna agresja to forma wyrażania negatywnych emocji i niezadowolenia w sposób, który nie jest bezpośredni ani otwarty. Osoba, która stosuje bierną agresję, może nie okazywać wprost swojego gniewu, ale wyraża go w sposób pośredni – przez unikanie, złośliwości, sarkazm, opóźnianie działań, czy tzw. cichą wojną.

Chociaż na pierwszy rzut oka może wydawać się, że osoba stosująca bierną agresję zachowuje się spokojnie, jej działania mogą skutkować dużym stresem i niepewnością u innych. Z perspektywy osoby doświadczającej biernej agresji, takie zachowania są niejednoznaczne – trudno uchwycić prawdziwe intencje drugiej osoby, co prowadzi do poczucia zagubienia.

Bierna agresja w kontekście psychoterapii integracyjnej

Jako terapeuta integracyjny patrzę na bierną agresję nie tylko przez pryzmat zachowań, ale również emocji, które za nimi stoją. Często osoba posługująca się tą formą agresji nie potrafi wprost wyrazić swojego gniewu, frustracji czy żalu. Może to wynikać z wielu powodów: braku umiejętności komunikacji, lęku przed odrzuceniem, obawy przed konfrontacją lub z doświadczeń, które nauczyły tę osobę, że negatywne emocje są nieakceptowane lub grożą utratą kontroli.

W psychoterapii integracyjnej, która obejmuje ciało, emocje i myśli, bierna agresja jest często wynikiem:

• Zablokowanych emocji – np. gniewu, który nie został w pełni przepracowany.
• Bariery w wyrażaniu siebie – lęk przed otwartym wyrażeniem swoich potrzeb i granic.
• Zatrzymania w przeszłości – osoby stosujące bierną agresję mogą mieć za sobą doświadczenia, które wpoiły im przekonanie, że konfrontacja jest niebezpieczna, a otwarte wyrażanie emocji prowadzi do odrzucenia lub krytyki.

Jak objawia się bierna agresja w relacjach?

Bierna agresja może przyjąć różne formy w zależności od kontekstu i osoby. Oto kilka przykładów, które często pojawiają się w mojej pracy z klientami:

• Cisza milczenia: Osoba stosująca bierną agresję unika bezpośredniej konfrontacji, ale zamiast tego stosuje „ciszę”, która jest formą wyrażania niezadowolenia. Może to być sposób na kontrolowanie sytuacji, budowanie napięcia lub wymuszanie uwagi.
• Opozycja w działaniu: Osoba, która nie mówi wprost „nie”, ale celowo opóźnia wykonanie zadania, unika odpowiedzi na pytania lub stawia przeszkody w realizacji celów.
• Sarkazm i złośliwości: Bierna agresja może również wyrażać się poprzez subtelną krytykę, złośliwości, które na pierwszy rzut oka wydają się żartem, ale w rzeczywistości są pełne jadu.
• Pasywno-agresywna kontrola: Osoba stosująca bierną agresję może również sprawiać wrażenie, że jest pomocna, ale tak naprawdę jej działania są manipulacyjne, mające na celu osiągnięcie własnych celów kosztem innych.

Jak pracować z bierną agresją?

W psychoterapii integracyjnej kluczowe jest zrozumienie mechanizmów, które stoją za bierną agresją. Z perspektywy integracyjnej, istnieje potrzeba uwolnienia emocji, które zostały stłumione, nauczenia się nowych sposobów wyrażania gniewu i frustracji w sposób konstruktywny i bezpieczny. Oto kilka narzędzi, które mogą pomóc:

1. Świadomość ciała – Bierna agresja ma swoje odbicie w ciele. W terapii integracyjnej pracujemy z ciałem, by rozpoznać napięcia, które są wynikiem tłumionych emocji. Często wystarczy kilka sesji pracy z ciałem, by zauważyć, jak rozluźnienie fizyczne wiąże się z większą gotowością do wyrażenia siebie.
2. Praca z emocjami – Często osoby stosujące bierną agresję nie potrafią zrozumieć, co tak naprawdę czują. Warto zacząć od rozpoznania swoich emocji, bez oceniania ich jako „złych”. Nauka nazywania swoich emocji i wyrażania ich w sposób otwarty to proces, który wymaga czasu, ale przynosi głęboką ulgę.
3. Komunikacja asertywna – Celem terapii jest pomoc w nauce asertywnej komunikacji, czyli wyrażania swoich potrzeb i granic w sposób bezpośredni, ale nieagresywny. Asertywność pozwala na bycie szczerze sobą, bez potrzeby stosowania manipulacji czy biernej agresji.
4. Praca nad przekonaniami – Zrozumienie, że otwarte wyrażanie emocji nie prowadzi do odrzucenia, jest kluczowe w pracy nad bierną agresją. Często osoby stosujące tę formę agresji miały w przeszłości doświadczenia, które nauczyły je, że wyrażanie emocji jest niebezpieczne lub nieakceptowane.

Podsumowanie

Bierna agresja jest subtelną, ale silną formą wyrażania niezadowolenia. Z perspektywy psychoterapeuty integracyjnego, kluczem do rozwiązania tego problemu jest głębokie zrozumienie mechanizmów, które za nią stoją – zarówno na poziomie emocji, jak i ciała. Zamiast ukrywać swoje uczucia, warto nauczyć się je rozpoznawać, wyrażać w sposób konstruktywny i zdrowy, co prowadzi do pełniejszego kontaktu ze sobą i z innymi.

Jeśli masz więcej pytań o bierną agresję lub chcesz dowiedzieć się, jak ją rozpoznać w relacjach, zapraszam do kontaktu!