Dlaczego ciągle płaczę? Co zrobić, gdy na wszystko reaguję łzami

„Dlaczego ja znowu płaczę?” Być może zdarza Ci się zadawać sobie to pytanie częściej, niż byś chciała. Ktoś zwróci Ci uwagę - łzy. Partner powie coś nieprzyjemnego - łzy. Szef lub szefowa zapyta, dlaczego czegoś nie zrobiłaś - czujesz ucisk w gardle i już wiesz, co za chwilę się wydarzy.

Czasem wystarczy drobiazg: zmiana planów, czyjś ton głosu, zmęczenie, jedno zdanie wypowiedziane nie tak. I choć próbujesz się opanować, łzy pojawiają się same.

Możesz wtedy myśleć: „Jestem przewrażliwiona”, „Dlaczego wszystko tak przeżywam?”, „Inni potrafią normalnie rozmawiać, a ja od razu płaczę”.

Tylko że płacz nie zawsze jest problemem samym w sobie. Często jest informacją. Bywa sygnałem, że emocji, napięcia albo zmęczenia jest już w Tobie tak dużo, że organizm potrzebuje znaleźć dla nich ujście.

Dlaczego ciągle płaczę i reaguję łzami na wszystko?

Płacz kojarzymy przede wszystkim ze smutkiem. Tymczasem możemy płakać z bardzo różnych powodów. Ze złości. Z bezsilności. Ze strachu. Z przeciążenia. Z poczucia niesprawiedliwości. Z frustracji. Ze wstydu. A czasem nawet wtedy, gdy ktoś okaże nam czułość i nagle puszcza napięcie, które nosiłyśmy w sobie przez wiele dni.

Dlatego zamiast pytać wyłącznie: „Jak przestać płakać?”, warto zadać sobie inne pytanie: „Co dzieje się ze mną chwilę przed tym, zanim pojawią się łzy?”. To może być znacznie ważniejsza wskazówka.

Być może przez długi czas byłaś „dzielna”

Czasami częsty płacz pojawia się nie dlatego, że jesteśmy „za słabe”, ale dlatego, że przez bardzo długi czas próbowałyśmy być silne.

Radziłaś sobie. Ogarniałaś pracę, dom, dzieci, relację, problemy innych ludzi. Zaciskałaś zęby. Mówiłaś sobie: „dam radę”, „jeszcze tylko ten tydzień”, „nie ma co się nad sobą rozczulać”. Tyle że nasze zasoby nie są nieskończone.

Wyobraź sobie szklankę, do której codziennie wpada po kilka kropli. Jedna trudna rozmowa. Niewyspanie. Konflikt. Presja w pracy. Martwienie się o bliskich. Kolejne obowiązki. Brak czasu dla siebie.

Każda z tych rzeczy osobno może wydawać się niewielka. Ale w pewnym momencie szklanka jest pełna.

Wtedy jedna uwaga, jedno nieprzyjemne spojrzenie czy niewinne pytanie mogą wystarczyć, żeby pojawiły się łzy. I często nie płaczesz wyłącznie z powodu tego, co wydarzyło się przed chwilą. Płaczesz również z powodu tego wszystkiego, co zbierało się wcześniej.

Dlaczego płaczę, kiedy ktoś zwraca mi uwagę?

To bardzo częsta sytuacja. Ktoś mówi: „Mogłaś zrobić to inaczej”, a Ty czujesz, jak ściska Cię w gardle. Wiesz, że to tylko uwaga. Być może druga osoba nawet nie powiedziała niczego szczególnie przykrego. A jednak Twoja reakcja jest bardzo silna. Dlaczego?

Ponieważ nie zawsze reagujemy wyłącznie na słowa, które właśnie usłyszałyśmy. Reagujemy także na znaczenie, jakie im nadajemy. „Źle to zrobiłaś” może zostać przez Ciebie odebrane jako:

• „Nie jestem wystarczająco dobra”
• „Zawiodłam”
• „Ktoś jest na mnie zły”
• „Zaraz zostanę odrzucona”
• „Muszę być idealna, żeby zasługiwać na akceptację”

Jeżeli takie przekonania są Ci bliskie, nawet niewielka krytyka może uruchamiać bardzo intensywne emocje. Warto więc przyglądać się nie tylko temu, co ktoś powiedział, ale również temu, co Ty usłyszałaś w tych słowach. To nie zawsze jest to samo.

Płacz może pojawiać się tam, gdzie trudno wyrazić złość

Są osoby, które potrafią powiedzieć: „Nie zgadzam się”, „Jestem wściekła”, „Nie podoba mi się sposób, w jaki do mnie mówisz”, „Przekroczyłeś moją granicę”.

Ale są też osoby, dla których wyrażanie złości jest bardzo trudne.

Być może nauczyłaś się, że nie wypada się złościć. Że trzeba być miłą. Że konflikt jest czymś niebezpiecznym. Że lepiej przemilczeć, niż powiedzieć komuś, co naprawdę myślisz. Wtedy złość nie znika.

Może zamienić się w napięcie, bezsilność i łzy. Dlatego jeśli często płaczesz podczas konfliktów, spróbuj kiedyś - już po wszystkim - zapytać siebie: „Czy pod tymi łzami była również złość?”. Odpowiedź może Cię zaskoczyć. Więcej o tym, dlaczego złość jest ważną i potrzebną emocją, pisałam osobno.

„Nie chcę płakać przy innych”

Najtrudniejsze często nie są same łzy, ale poczucie utraty kontroli. Chcesz spokojnie przedstawić swoje zdanie, a głos zaczyna Ci drżeć. Chcesz postawić granicę, ale zamiast tego płaczesz. Chcesz przeprowadzić rzeczową rozmowę z szefem albo partnerem, a czujesz, że za chwilę nie będziesz w stanie wypowiedzieć kolejnego zdania.

W takich chwilach walka ze sobą często jeszcze bardziej zwiększa napięcie. „Nie płacz. Nie płacz. Tylko się teraz nie rozpłacz”. I oczywiście łzy napływają jeszcze mocniej.

Zamiast traktować je jak przeciwnika, spróbuj zauważyć sygnały, które pojawiają się wcześniej. Przyspieszony oddech. Ścisk w gardle. Napięta szczęka. Gorąco. Drżenie rąk. Przyspieszone bicie serca. To moment, w którym możesz spróbować zatrzymać się na chwilę i wrócić do tego, co dzieje się tu i teraz.

Co zrobić, kiedy czujesz, że zaraz się rozpłaczesz?

Jeśli sytuacja na to pozwala, daj sobie kilka sekund. Nie musisz natychmiast odpowiadać.

Możesz zrobić wolniejszy wydech. Oprzeć stopy mocniej o podłogę. Rozluźnić szczękę. Rozejrzeć się po pomieszczeniu i świadomie skierować uwagę na to, co widzisz wokół siebie.

Możesz również powiedzieć: „Potrzebuję chwili, żeby zebrać myśli”. Albo: „Chcę kontynuować tę rozmowę, ale potrzebuję momentu”.

To nie jest ucieczka. To próba odzyskania przestrzeni pomiędzy emocją a reakcją. I właśnie ta przestrzeń jest bardzo ważna.

Jak przestać reagować płaczem na wszystko?

Paradoksalnie celem nie musi być całkowite wyeliminowanie płaczu. Łzy są naturalną reakcją człowieka. Znacznie bardziej pomocne może być nauczenie się rozpoznawania tego, co je uruchamia.

Spróbuj przez jakiś czas przyglądać się sytuacjom, w których pojawiają się łzy. Nie po to, żeby się oceniać albo kontrolować każdą swoją reakcję. Chodzi raczej o zauważenie pewnego schematu.

Być może odkryjesz, że płaczesz głównie wtedy, gdy ktoś Cię krytykuje. Kiedy czujesz, że kogoś zawiodłaś. Kiedy próbujesz postawić granicę. Kiedy ktoś podnosi głos. Albo wtedy, gdy jesteś już bardzo zmęczona i przeciążona.

Żeby ułatwić Ci taką obserwację, przygotowałam prostą kartę obserwacji „Kiedy pojawiają się łzy?”. Możesz ją pobrać tutaj, wydrukować i uzupełniać po sytuacjach, w których pojawił się płacz.

Po kilku dniach wróć do swoich zapisków i zobacz, czy coś zaczyna się powtarzać. Czasem właśnie wtedy zaczynamy dostrzegać, że łzy wcale nie pojawiają się „bez powodu”.

Zadbaj o to, co dzieje się między trudnymi sytuacjami

Czasem próbujemy poradzić sobie wyłącznie z momentem płaczu. Tymczasem równie ważne jest pytanie: w jakim stanie wchodzę w tę sytuację?

Jeśli od kilku tygodni jesteś zmęczona, źle śpisz, żyjesz pod presją, nie odpoczywasz i próbujesz sprostać oczekiwaniom wszystkich dookoła, Twój próg tolerancji na kolejne trudności może być po prostu niższy.

Dlatego regulowanie emocji nie zaczyna się dopiero wtedy, kiedy pojawiają się łzy. Zaczyna się dużo wcześniej.

Od odpoczynku. Snu. Jedzenia. Ruchu. Chwil bez bodźców. Kontaktu z ludźmi, przy których nie musisz niczego udowadniać. Od zauważania własnych granic, zanim zostaną przekroczone. Więcej o tym, jak odpoczywać, żeby naprawdę odpocząć, pisałam w osobnym wpisie.

Brzmi zwyczajnie, ale właśnie te zwyczajne rzeczy często mają ogromne znaczenie dla naszej zdolności radzenia sobie z emocjami.

„Jak przestać płakać?”

Zamiast na siłę próbować powstrzymać łzy, spróbuj zamienić to pytanie na kilka innych:

• Co mnie ostatnio przeciąża?
• Jakiej emocji nie pozwalam sobie czuć?
• Czy jest coś, co od dawna znoszę, chociaż tak naprawdę już nie chcę?
• Czy próbuję być silna przez cały czas?
• Czy boję się czyjegoś niezadowolenia, krytyki albo odrzucenia?
• Czego potrzebuję, kiedy pojawiają się łzy?

Płacz może być końcem pewnego procesu, który rozpoczął się dużo wcześniej. Dlatego warto szukać jego początku.

A jeśli płacz pojawia się naprawdę często?

Jeśli zauważasz, że płaczesz niemal codziennie, trudno Ci funkcjonować, czujesz się stale przytłoczona albo Twoje reakcje emocjonalne wyraźnie się zmieniły, warto potraktować to jako sygnał, żeby przyjrzeć się sobie uważniej.

Rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą może pomóc zrozumieć, co stoi za tak silnymi reakcjami, i nauczyć się inaczej radzić sobie z napięciem oraz emocjami. Jeśli chcesz o tym porozmawiać, możesz umówić się ze mną na darmową konsultację psychologiczną.

Warto również pamiętać, że na płaczliwość mogą wpływać nie tylko czynniki psychologiczne. Jeśli pojawiła się nagle, jest wyjątkowo nasilona albo towarzyszą jej inne niepokojące objawy, dobrze omówić to również z lekarzem.

Twoje łzy nie są Twoim wrogiem

Być może przyszłaś do tego artykułu z pytaniem: „Jak w końcu przestać płakać?”. Ale być może ważniejsze pytanie brzmi: „Dlaczego tak często chce mi się płakać?”.

Bo kiedy zaczynasz rozumieć własną reakcję, nie musisz już tylko z nią walczyć. Możesz zauważyć, co ją uruchamia. Nazwać emocję. Rozpoznać swoje potrzeby. Zobaczyć moment, w którym napięcie zaczyna rosnąć - zanim stanie się tak duże, że jedynym ujściem pozostają łzy.

Nie chodzi więc o to, żeby już nigdy nie płakać. Chodzi o to, żeby coraz lepiej rozumieć siebie. A wtedy łzy przestają być czymś, co po prostu Ci się „przydarza”. Stają się informacją, której możesz nauczyć się słuchać.

Dbaj o siebie.